Wat is bioinformatica?
Bioinformatica is een relatief nieuw onderzoeksgebied waar biologie en informatica (computerwetenschap) bij elkaar komen.
Omics
De ontwikkeling van nieuwe technologieën voor grootschalig onderzoek naar genen, eiwitten en eigenlijk alles wat zich afspeelt in levende cellen – vaak samengevat onder de noemer 'omics', zoals genomics en proteomics – hebben het biologisch onderzoek in een stroomversnelling gebracht. Dankzij deze nieuwe technieken zijn wetenschappers nu in staat om alle genetische informatie van planten, micro-organismen (schimmels, bacteriën), dieren en de mens in kaart brengen. Ook kunnen ze de genetische informatie van verschillende organismen met elkaar vergelijken om te zien wat de overeenkomsten en verschillen zijn. Of de genen van kankerpatiënten vergelijken met die van gezonde mensen om te zien welke genen een rol spelen bij kanker.
Genen
Dit soort onderzoek is belangrijk voor bijvoorbeeld de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen of van planten die beter bestand zijn tegen ziekten en droogte. Er wordt dan ook overal ter wereld hard gewerkt aan het beter begrijpen van hoe levende cellen en ook complete organismen eigenlijk functioneren. Om dat echt goed te kunnen doen zijn computers onontbeerlijk. Het onderzoek levert ongelooflijk veel gegevens op die allemaal op een betrouwbare en behapbare manier verwerkt, opgeslagen en geanalyseerd moeten worden. Om een voorbeeld te noemen; alle 25.000 genen van 1000 kankerpatiënten en 1000 gezonde mensen vergelijken en bepalen welk gen nou echt er uit springt, dat doe je niet zomaar even. Daarvoor heb je software en rekenmethodes nodig die specifiek ontworpen zijn om met deze grote stromen aan biologische gegevens om te gaan en er zinvolle informatie uit te halen. En die ook bruikbaar zijn voor onderzoekers die geen computerexperts zijn. Dit is waar bioinformatica om de hoek komt kijken.
Software
Bioinformatica onderzoekers en programmeurs ontwerpen en testen nieuwe gebruiksvriendelijke en breed inzetbare software waarmee biologen wijs kunnen worden uit alle meetgegevens die ze uit hun proeven krijgen. Binnen het Netherlands Bioinformatics Centre (NBIC) werken wetenschappers uit de informatica, wiskunde en biologie en wetenschappelijk programmeurs samen in een groot aantal projecten die allemaal gericht zijn op die ene vraag: hoe functioneren levende organismen?
Meer informatie
- www.allesoverDNA.nl: website over alles wat met DNA en het onderzoek daaraan (waaronder bioinformatica) te maken heeft
- bioinformatics@school: NBIC project waarbij middelbare scholieren zelf aan de slag gaan met bioinformatica
- www.society-genomics.nl: website van het Nederlandse Centre for Society and Genomics dat onderzoek doet naar de maatschappelijke implicaties van 'omics'-onderzoek en verschillende communicatie en educatie activiteiten organiseert.
